Teameigenschap 3: het haantje

In de vorige twee blogs zagen we dat de criticus en de supporter de balans tussen relatiegerichtheid en taakoriëntatie kunnen bewaken. We zagen ook dat beide teameigenschappen kunnen doorschieten naar ja-maar gedrag (de criticus), of opdringerigheid (de supporter). Als die twee met elkaar in conflict komen, dan is bemiddeling aan de orde. In dat geval kan het haantje een belangrijke rol spelen.

Maar eerst nog dit: 
Geen enkel teamlid IS een criticus, IS een supporter of een haantje. Elk teamlid kan alle eigenschappen inzetten als dat nodig is. En natuurlijk, ieder teamlid heeft eigenschappen die hij makkelijk inzet en andere minder, terwijl dat bij een collega weer heel anders is.
Neem mij nou. Ik kan heel makkelijk supporter zijn, terwijl ik het nog wel eens lastig vind om de criticus in te zetten. Daar moet ik dan echt mijn best voor doen.
Alle 10 eigenschappen zijn nodig en het samen leren ze allemaal te ontwikkelen is het doel van teamvorming naar excellente samenwerking.

Het haantje dus.
Een haan kraait. Dat doet hij als hij daar zin in heeft. Hij vraagt zich niet af of de mensen in de buurt er wakker van worden. Hij kraait en dat doet hij zo hard mogelijk.
Zo ongeveer ziet deze teamkwaliteit eruit.
Het haantje laat zich duidelijk horen. Hij vraagt zich niet primair af wat anderen van zijn geluid vinden, hij vindt dat hij zich moet laten gelden en dat doet hij gewoon.

Het haantje is een belangrijke kwaliteit als het om het behalen van resultaten gaat. Hij wil dat mensen dingen van hem aannemen, omdat hij een duidelijke mening heeft over hoe, wanneer, hoe snel resultaten behaald moeten zijn en wie daarin welke rol speelt.
De teamleider moet die eigenschap inzetten als besluitvaardigheid vereist is. Hij kan dan niet met iedereen rekening houden en is vervolgens niet bang voor de kritiek die hem ten deel valt. Hij weet wat hij wil (moet) bereiken en daar gaat hij voor.
Als bemiddelaar doet hij hetzelfde. Als hij in een conflict luistert naar de meningen, doet hij dat zakelijk. Wat iemand vindt beoordeelt hij in het licht van de teamdoelen, niet de emoties. Daar trekt hij zich weinig van aan. En hij hakt vervolgens de knopen door, die de vechtende partijen niet kunnen ontwarren. Zij doen er vervolgens goed aan naar hem te luisteren.

Deze zakelijkheid kan makkelijk doorschieten en daar kunnen verschillende oorzaken aan ten grondslag liggen. Het haantje kan zich superieur gaan voelen. Hij geniet dan van de macht die hij heeft over anderen. Want zijn gedrag roept in het algemeen op dat andere teamleden zich terugtrekken. Ze zijn bang voor hem, of ze weten dat ze 'toch niets in te brengen hebben'. Ze laten hem daarmee zo makkelijk weg komen, dat hij kan 'vergeten' om anderen bij zijn werkzaamheden, besluiten, gesprekken met klanten, te betrekken.
Of ze gaan juist de strijd met hem aan. Het haantje roept concurrentie op. En dan ontstaat al snel een conflict natuurlijk. Een spel van aanval en verdediging, waar de anderen hun handen niet aan durven branden.

Ik gebruik graag de kleuren groen en rood: groen voor goed lopende interactie en rood voor knellende patronen in de samenwerking. In zo'n 'rood patroon' gedragen mensen zich ook 'rood': niet mild of co-operatief, maar overdreven, niet constructief of rigide. Een rode haan roept conflicten op of slaafsheid. En dat is voor de samenwerking mogelijk een ramp.

© Roodehaan, Warfhuizen www.roodehaan.com

Hoe kun je relaxed met een rode haan omgaan?
Allereerst is het belangrijk om zijn respect te verdienen. Een haantje heeft respect voor mensen met visie, met lef en met een goed verhaal. En omdat hij vaak ingezet wordt door naar narcisme neigende mensen, is hij gevoelig voor erkenning van ZIJN kennis, ZIJN persoonlijkheid.
Laat de rode haan horen wat je in zijn optreden waardeert, maar vergeet vooral niet hem ook ongezouten te zeggen wat je niet bevalt. Doe dat niet op een aanvallende, maar op een zelfverzekerde en heel overzichtelijke manier. Gebruik niet teveel woorden, maar zeg ronduit wat je te zeggen hebt.
Hij zal snel geneigd zijn je in de rede te vallen, maar laat je daardoor niet van de wijs brengen. Een rode haan wil graag overheersen en zal zoeken naar aanleidingen om de strijd met je aan te gaan.
Trap daar niet in. Laat hem even rustig begaan en vervolg je betoog.

Op die manier tem je het haantje en kun je gebruik maken van zijn dominantie. Hij kan daarmee een team naar excellente hoogtes brengen. En zichzelf daarmee ook natuurlijk. En dat mag.

Volgende blog gaat over de tegenpool van het haantje: het teruggetrokken teamlid.