Voor een goede balans in je team heb je onder andere een criticus nodig.
Zijn of haar meest specifieke vaardigheden zijn: in staat en bereid zich te onderscheiden, uniciteit te tonen en anders (durven) zijn.
Voor wie werkt met de interactiecirkel (roos) van Leary is dit gedrag dat we positioneren in het linksonder kwadrant, dichter bij de horizontale dan bij de verticale as. Abacadabra voor wie het model niet kent. Maakt niets uit, lees rustig verder.
Waar het om gaat is dat de criticus van belang is voor de kwaliteit en effectiviteit van het functioneren van het totale team. Door krachtig en tijdig in te grijpen als iets niet goed gaat, weet de criticus te voorkomen dat de zaak uit de hand loopt, dat deadlines niet gehaald worden, dat gesjoemeld wordt met de kwaliteit en dat soort zaken. De criticus is vergelijkbaar met de zorgdrager (Belbin) en het heldere blauw van het Insights model. Hij durft te zeggen wat anderen denken, hij is niet bang zich anders te gedragen dan de groepsnormen voorschrijven.
De criticus kan (zoals bij alle eigenschappen het geval is) doorschieten naar een drammer, een 'ja-maar' type, dat overal wel iets op aan te merken heeft. Dat gebeurt met name als hij of zij bang is. Bang voor gezichtsverlies, bang voor 'softe' mensen. Of als hij ten onrechte aanneemt 'dat het wel weer niet goed zal gaan' of 'dat ze er wel weer niet goed naar gekeken zullen hebben'. Hij ziet overal beren op de weg. In mijn serie 'lastige types' zou ik hem bij voorbeeld de Eeuwige Zeikerd kunnen noemen.
In de Interpersoonlijke Dynamiek in een team, waarvoor de roos van Leary het schematische werkmodel is, gaat het er niet om wat we van de criticus, of zelfs de Eeuwige Zeikerd, vinden. Iedereen heeft het recht om zijn of haar eigenheid in te zetten en daarbij schiet ook iedereen wel eens door. Dat is menselijk. Gedrag is bovendien voor een groot deel gebaseerd op reflexen, dus je kunt het iemand ook nog niet eens altijd kwalijk nemen.
Nee, het gaat er veel meer om wat de criticus oproept bij de anderen. En dat is met name boosheid, agressie. Een criticus wordt niet met open armen ontvangen. Hij roept vaak een beetje chagrijn op. Iemand die steeds weer met kritiek komt, roept dat vrijwel 100% zeker op. Zo'n teamlid krijgt regelmatig de wind van voren en wordt niet vriendelijk en wel dringend verzocht zich koest te houden.
Het patroon dat zodoende ontstaat noem ik de Agressiespiraal (zie mijn boek Bereiken wat je wilt).
Wat de overige teamleden kunnen doen om de Eeuwige Zeikerd (EZ) de mond te snoeren, is nou juist niet boos reageren, of agressief worden. Omdat ze daarmee het patroon bevestigen, zal de EZ zich nog verder begraven in zijn of haar kritiek en ja-maars. Zo gaat dat, of je het nou wilt of niet.
De teamleden doen er goed aan de EZ te bestoken met oprechte vragen als: 'wat is nou precies je bezwaar, kun je me dat uitleggen?' of 'Wat maakt dat je tegen alles wat wij zeggen in gaat, wat is er aan de hand?'
Daarbij is het natuurlijk de 'ton' die 'la musique' maakt. Werkelijke belangstelling voor het afwijkende gedrag van de EZ maakt hem milder, lees: veiliger. Want de EZ doet niet voor niets zo opstandig.
Wie achter de werkelijke redenen komt, kan de EZ als adviseur gebruiken. Want als zijn kritiek gehoord wordt, vindt hij niets fijner dan dat er ook iets mee gebeurt. En dan heb je verder geen kind meer aan hem.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten